თეთრეკალა

ენციკლოპედია "საქართველო" - ი. აბაშიძის სახელობის მთავარი სამეცნიერო რედაქცია გვერდიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

სობისურა (Lycium), მცენარეთა სამხრეთამერიკული გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მეტ-ნაკლებად ეკლიანი ბუჩქებია, 100-მდე სახეობა გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპ. სარტყლებში. საქართველოში გვხვდება მხოლოდ ერთი სახეობა – წითელნაყოფა თ. (L. barbarum), მისი სიმაღლეა 1,5–2 მ ქვევით რკალივით გადაღუნული წვრილი გრძელი ტოტები აქვს. მოგრძო ლანცეტა ფოთლები თითო-თითოდ ან ჯგუფ-ჯგუფად სხედან. ყვავილები ღია იისფერია. იზრდება მხოლოდ ქართლსა და იმერეთში. კულტივირებულია, ადვილად ველურდება. ქმნის რაყას, უმთავრესად – გზის პირებზე. თბილისსა და სოხუმის ბოტან. ბაღებში უხვად ყვავილობს და ისხამს ნაყოფს. მრავლდება თესლით, კალმით და ბუჩქის დაყოფით. იყენებენ ცოცხალ ღობედ.თეთრთვალა (Ballerus sapa Pallas), თევზი კობრისნაირთა რიგის, კობრისებრთა ოჯახის, თეთრთვალებათა გვარის. სიგრძე 44 სმ-მდე, მასა 650 კგ-მდე. ზღვაში გამსვლელი თევზია, მტკნარ წყლებში ქმნის ადგილობრივ ფორმას. თვალის ფერადი გარსი მოვერცხლისფერო-მოთეთროა, სქესობრივ სიმწიფეს 2–3 წლის ასაკში აღწევს, ტაფობს აპრილ-იანვარში. იკვებება ქირონომიდებით, გვერდულებით, მოლუსკებით, კიბოსნაირებით, მიდიებით და მცენარეებით. საქართველოში მინგეჩაურის წყალსაცავის შექმნის შემდეგ შემოვიდა. ნაპოვნია მდ. მტკვარსა და ალაზანში, ჯანდარის ტბაში. საქართველოს ფარგლებს გარეთ გავრცელებულია კასპიის ზღვასა და მის შენაკადებში. საქართველოში მისი სარეწაო მნიშვნელობა მცირეა. ნ. ნინუა.